गाइघाट, उदयपुर
आगामी फागुन २१ गते हुने प्रतिनिधि सभा निर्वाचनका लागि उदयपुरको राजनीतिक रङ्ग यतिबेला निकै ‘गोजपेच’ (पेचिलो) बनेको छ। अघिल्ला निर्वाचनहरूमा देखिएका परिचित अनुहारहरूको विश्राम र आफ्नै पार्टीभित्रबाट उठेका ‘बागी’ उम्मेदवारहरूले गर्दा उदयपुरको चुनावी मैदान यसपटक निकै रोचक र अनपेक्षित हुने देखिएको छ।
निर्वाचन आयोगले सार्वजनिक गरेको अन्तिम नामावली र स्थानीयस्तरको राजनीतिक समीकरणलाई आधार मान्दा उदयपुरका दुई निर्वाचन क्षेत्रको चित्र यस्तो देखिन्छ:
क्षेत्र नं. १: नारायण खड्काको ‘ग्रेसफुल’ एक्जिट र त्रिपक्षीय दबाब
विगत दुई दशकभन्दा बढी समयदेखि यो क्षेत्रको मियो बनेका पूर्वपरराष्ट्रमन्त्री डा. नारायण खड्का यसपटक चुनावी मैदानमा छैनन्। उनले नयाँ पुस्तालाई बाटो छोडिदिएपछि यो क्षेत्रमा कांग्रेसको विरासत जोगाउने चुनौती थपिएको छ।
• उम्मेदवारहरूको शक्ति सन्तुलन:
• विदुर बस्नेत (नेपाली कांग्रेस): डा. खड्काको प्रत्यक्ष सहयोग र सहानुभूति मतका साथ बस्नेत मैदानमा छन्। तर, लामो समय पार्टी राजनीतिबाट टाढा रहेकाले उनलाई संगठन पुनर्जीवित गर्नुपर्ने चुनौती छ।
• दुर्गाकुमार थापा (नेकपा एमाले): बेलकाका पूर्वमेयर थापाको स्थानीय तहको अनुभव र एमालेको अनुशासित ‘क्याडर भोट’ उनको मुख्य शक्ति हो। तर, एमालेकै देवराज राईले बागी उम्मेदवारी दिएपछि उनलाई आफ्नै घरभित्रको पहिरो रोक्नुपर्ने बाध्यता छ।
• बलदेव चौधरी (नेकपा): माओवादी र एकीकृत समाजवादीको एकताका साझा उम्मेदवार चौधरी त्रियुगाका पूर्वमेयर हुन्। उनलाई ‘सत्ता गठबन्धन’ को बलियो साथ रहे पनि पार्टी एकीकरणपछिको मनोविज्ञान व्यवस्थापन गर्न कठिन देखिन्छ।
अनलाइन न्युज भ्यु: यहाँको मुख्य ‘ट्विस्ट’ भनेको रास्वपाका पारसमणी गेलाल हुन्। उनले काट्ने भोटले कांग्रेस वा एमाले कसको सपना चकनाचुर पार्ने हो, त्यो गाइघाटको चोक-चोकमा चर्चाको विषय बनेको छ।
क्षेत्र नं. २: ‘हिमाल’ को किल्ला ढाल्ने दाउमा ‘मेजर’ को विद्रोह
पहाडी क्षेत्र समेटिएको क्षेत्र नं. २ मा यसपटक पार्टी भन्दा पनि ‘व्यक्तिगत प्रभाव’ को लडाइँ डरलाग्दो गरी देखिएको छ।
• उम्मेदवारहरूको टकराव:
• सुरेशकुमार राई ‘हिमाल’ (नेकपा): निवर्तमान सांसद राई आफ्नो जित दोहोऱ्याउने दाउमा छन्। तर, यसपटक उनलाई आफ्नै पूर्वसहकर्मी मेजरकुमार राई (स्वतन्त्र/बागी) ले दिएको चुनौती सबैभन्दा घातक देखिएको छ। मेजरकुमारले लिम्चुङबुङको अध्यक्ष छाडेर दिएको उम्मेदवारीले हिमालको भोट बैंकमा ठूलो प्वाल पार्ने निश्चित छ।
• अम्मर रायमाझी (नेकपा एमाले): एमालेका रायमाझी यो त्रिकोणात्मक भिडन्त र माओवादीको फुटको फाइदा उठाएर संसद छिर्ने रणनीतिमा छन्।
• राम राई (नेपाली कांग्रेस): कटारी क्षेत्रमा राम्रो पकड भएका राम राई यसपटक कांग्रेसको आधिकारिक छाप र पुरानो सङ्गठनको भरमा ‘डक हर्स’ (अप्रत्याशित विजेता) बन्ने दाउमा छन्।
निर्वाचन आयोगको विवरण र मतदाताको मुड
• कुल उम्मेदवार: ३१ जना (स्वतन्त्रको संख्या बढ्दो)।
• मतदाता मनोविज्ञान: उदयपुरका मतदाताहरू यसपटक “पार्टीको झण्डा” भन्दा पनि “व्यक्तिगत पहुँच र विकास” लाई हेर्ने मुडमा छन्। खासगरी सुनकोसी-मरिण डाइभर्सन र स्थानीय सडक पूर्वाधारको विषयमा उम्मेदवारहरूलाई प्रश्न सोध्ने गरिएको छ।
के भन्छन् त विश्लेषकहरू?
राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार, उदयपुरमा यसपटक ‘बागी फ्याक्टर’ नै हार-जितको मुख्य कडी बन्नेछ।
• क्षेत्र नं. १ मा डा. नारायण खड्काको अनुपस्थितिमा कांग्रेसको ‘होल्ड’ खुस्किन्छ कि बच्छ?
• क्षेत्र नं. २ मा मेजरकुमारको विद्रोहले ‘हिमाल’ लाई कति तल झार्छ?
यी दुई प्रश्नको उत्तरमा नै उदयपुरको आगामी ५ वर्षको भविष्य लुकेको छ।
प्रकाशित २०८२/१०/१५ ८:१०
