सवारी दुर्घटना आज गहिरो अध्ययन र अनुसन्धानको विषय बन्दै गएको छ। यही सन्दर्भमा ‘ई–ड्राइभ’ कम्पनीले हिजो नेपालगञ्जमा भव्य रूपमा आफ्नो सेवा शुभारम्भ गर्यो। तर दुर्भाग्यवश, सेवा सुरु भएको केही समयमै सोही स्थानमा ट्याक्सी दुर्घटनामा परेको घटना सार्वजनिक भयो। यो घटना केवल एउटा दुर्घटना मात्र नभई, सवारी व्यवस्थापन, प्रशिक्षण र नीतिगत कमजोरीको गम्भीर संकेत हो।
चिन्ताजनक कुरा के छ भने, हाल सवारी बिक्री गर्ने कम्पनीहरू तथा सम्बन्धित सरोकारवाला निकायहरूमा आवश्यक जिम्मेवारी र चासो देखिँदैन। सवारी बिक्रीपछिको प्रमुख दायित्व—चालकलाई पर्याप्त तालिम, प्रशिक्षण र सचेतना—प्रायः बेवास्ता गरिएको देखिन्छ। आधुनिक प्रविधियुक्त सवारी साधन चलाउन आवश्यक सीप, अभ्यास र परीक्षण बिना सडकमा उतारिनु जोखिमपूर्ण अभ्यास हो।
त्यसैगरी, नेपालको भौगोलिक बनावट, सडकको अवस्था र क्षमता अनुसार सवारी साधन आयात र सञ्चालन हुनुपर्नेमा गम्भीर अध्ययन र मूल्यांकन भएको देखिँदैन। पहाडी, उकालो–ओरालो र विविध भूगोल भएको नेपालमा जुनसुकै सवारी साधन सबै सडकमा सुरक्षित रूपमा चल्न सक्छ भन्ने सोच आफैंमा दुर्घटनाको कारण बन्न सक्छ।
अनुगमन, अध्ययन र दीर्घकालीन योजना बिना गरिएका यस्ता कार्यहरूले अन्ततः सबै पक्षलाई नोक्सान पुर्याउँछन्। यसको प्रत्यक्ष असर सवारी धनी र स्वरोजगार चालकहरूमा पर्छ, जो आफ्नो ज्यान र सम्पत्ति जोखिममा राखेर दैनिक सडकमा सवारी चलाइरहेका छन्।
अब समय आएको छ—
कुनै पनि सवारी धनी वा स्वरोजगार चालक पीडामा नपरोस्,
उनीहरूको जिउधनको सुरक्षाको स्पष्ट प्रत्याभूति राज्य र सरोकारवाला निकायहरूले सुनिश्चित गरुन्।
सवारी आयातदेखि बिक्री, चालक प्रशिक्षण, प्राविधिक परीक्षण र सञ्चालनसम्मका सबै पक्षलाई समेट्ने कडा मापदण्ड तथा प्रभावकारी अनुगमन प्रणाली अवलम्बन गर्नु आजको अपरिहार्य आवश्यकता हो। सुरक्षित सडक, जिम्मेवार व्यवसाय र प्रशिक्षित चालक बिना दुर्घटना न्यूनीकरण सम्भव छैन।
प्रकाशित २०८२/१०/२५ ११;१६
