काठमाडौं, २७ फागुन २०८२
समयको गतिसँगै परिवर्तन हुनु प्राकृतिक नियम हो, तर नेपालको सन्दर्भमा यो परिवर्तन केवल अङ्कको वृद्धिमा मात्र सीमित छैन; यसमा लुकेको छ एउटा देशको आँसु, पसिना र राजनीतिक दाउपेचको कथा। हामीलाई प्राप्त भएको एउटा बिल अनुसार आजभन्दा २५ वर्षअघि, अर्थात् २०५७ साल फागुन २६ गते, सुनको मूल्य प्रतितोला करिब रु ७,२०० र चाँदी रु १८५ मा कारोबार भइरहँदा नेपाली समाजमा एउटा भिन्नै स्थिरता थियो। तर आज, २०८२ साल फागुन २७ गते आइपुग्दा सुनको मूल्यले आकाश छुँदै रु ३,१९,००० को ऐतिहासिक उचाइ चुमेको छ।
यो २५ वर्षको अन्तरालमा सुनको मूल्यमा भएको ४,३३१% को बढोत्तरी केवल आर्थिक तथ्याङ्क मात्र होइन, यो नेपाली मुद्राको अवमूल्यन र बढ्दो महँगीको ऐना पनि हो।
सुनको प्रतिशत वृद्धि:
वृद्धि %=७,२००३१९,०००−७,२००×१००≈४,३३१%
२०६२/६३ को जनआन्दोलनले मुलुकमा गणतन्त्र त ल्यायो, तर स्थिरता ल्याउन सकेन। नयाँ संविधानको पर्खाइ, २०७२ को विनाशकारी भूकम्पको कम्पन, र लगत्तै भोग्नुपरेको अघोषित नाकाबन्दीले नेपालको अर्थतन्त्रको मेरुदण्ड नै भाँचिदियो। यी प्रत्येक विपत्तिले नेपालीलाई ‘बचत’ भन्दा ‘खर्च’ तर्फ बढी धकेल्यो। त्यसपछि आएको विश्वव्यापी कोरोना महामारीले व्यापारिक सटरहरू मात्र बन्द गरेन, कयौँ मध्यम वर्गीय परिवारको सपनामा समेत ताल्चा लगाइदियो।
एकातर्फ सुनको मूल्य बढिरहँदा अर्कोतर्फ देशको सबैभन्दा ठूलो पुँजी—युवा शक्ति—देशबाट बाहिरिने क्रम तीव्र बन्यो। त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको प्रस्थान कक्षमा टिलपिल आँसु बोकेका युवाहरूको लस्करले “देश गरिब भएको” तीतो यथार्थलाई पुष्टि गर्छ। गाउँका खेतबारी बाँझा छन्, बूढाबूढीहरू छोराछोरीको ‘भिडियो कल’ को पर्खाइमा छन्।
यही चरम निराशा र व्यवस्थाप्रतिको वितृष्णाका बीच ‘जेन-जी’ (Gen-Z) आन्दोलनको उदय भयो। सामाजिक सञ्जालबाट सजीव बनेको यो युवा विद्रोहले नीतिगत भ्रष्टाचार र राजनीतिक अकर्मण्यता विरुद्ध आवाज त उठायो, तर आर्थिक अवसरको खोजीमा उनीहरूको पाइला पनि विदेशी भूमितर्फ नै मोडिन बाध्य छ।अब आसा छ देशले नयाँ सरकार पाउनेछ र यी सबै कुराहरुको बिस्तारै समाधान हुँदै जानेछ ।
प्रकाशित २०८२/११/२७ बुधबार १२:१९ दिउँसो
