काठमाडौँ ।
प्रत्येक वर्ष वैशाख शुक्ल तृतीयाका दिन मनाइने ‘अक्षय तृतीया’ पर्व आज देशभर धार्मिक विधिपूर्वक मनाइँदै छ। यस दिन गरिएका सत्कर्मको फल कहिल्यै नाश नहुने शास्त्रीय मान्यता रहेकाले यसलाई ‘अक्षय’ (क्षय नहुने) तृतीया भनिएको हो।
शिव-पार्वती विवाह र शुभ मुहूर्तको महत्त्व
अक्षय तृतीयालाई भगवान् शिव र माता पार्वतीको विवाह भएको पावन तिथिका रूपमा समेत पुज्ने गरिन्छ। पौराणिक मान्यता अनुसार यसै दिन शिव-पार्वतीको विवाह सम्पन्न भएकाले आजको दिनलाई वैवाहिक सम्बन्धका लागि वर्षभरिकै सबैभन्दा शुभ दिन मानिन्छ। ‘स्वयंसिद्ध मुहूर्त’ मानिने भएकाले आजको दिन विवाह, व्रतबन्ध वा नयाँ गृह प्रवेश जस्ता मांगलिक कार्यका लागि साइत हेरिरहनु नपर्ने जनविश्वास छ।
सातु-सर्वत र धर्मघटाको परम्परा
गर्मी मौसमको मध्यतिर पर्ने यो पर्वमा शरीरलाई शीतलता दिने वस्तुहरूको दान र सेवनको विशेष महत्त्व छ। आजको दिन जौको सातु, गुड र चिनी मिसाइएको चिसो सर्वत दान गर्ने र प्रसादका रूपमा ग्रहण गर्ने गरिन्छ। विशेष गरी माटोको नयाँ घैँटोमा जल भरेर, त्यसमाथि सातु राखेर दान गर्ने गरिन्छ, जसलाई ‘धर्मघटा’ भनिन्छ। यस्तो दानले पितृहरू तृप्त हुने र दान गर्ने व्यक्तिलाई अक्षय पुण्य प्राप्त हुने धार्मिक विश्वास छ।
परशुराम जयन्ती र अन्य धार्मिक प्रसङ्ग
भगवान् विष्णुको छैटौँ अवतारका रूपमा मानिने परशुरामको जन्म पनि आजकै तिथिमा भएकोले आज परशुराम जयन्ती समेत मनाइन्छ। यस्तै, त्रेता युगको सुरुवात र महाभारतको युद्ध सकिएपछि युधिष्ठिरले अक्षय पात्र प्राप्त गरेको प्रसङ्ग पनि आजकै दिनसँग जोडिएको छ।
मन्दिरहरूमा विशेष पूजा
अक्षय तृतीयाका अवसरमा आज बिहानैदेखि पशुपतिनाथसहित देशभरका शिव र विष्णु मन्दिरहरूमा भक्तजनको भिड लागेको छ। श्रद्धालुहरूले शिव-पार्वतीको विशेष आराधना गर्दै सातु-सर्वत चढाएका छन्। काठमाडौँ उपत्यकाका विभिन्न चोक र सार्वजनिक स्थानमा बटुवाहरूका लागि सर्वत र सातु वितरण गर्ने कार्यक्रमहरू समेत आयोजना गरिएका छन्।
प्रकाशित २०८३/०१/०७ सोमबार ७:५२ बिहान
